اقتصاد

2016 سال خیزش اوپک

سال 2016 میلادی در شرایطی آغاز شد که نفت خام برنت با قیمت هر بشکه 27/19 دلار معامله می‌شد و یک سال و نیم از تلاش‌ها برای کاهش سقف تولید اوپک و مهار مازاد عرضه در بازار می‌گذشت. کشورهای صادرکننده نفت از بی‌ارزش شدن کالایشان رنج زیادی می‌بردند، برخی مانند عربستان قید رفاه و تجمل‌های لگام گسیخته را زده بودند و برخی مانند ونزوئلا برای سیر کردن شکم اتباعشان دست و پا می‌زدند؛ بقیه کشورها نیز جایی در میان این دو قرار داشتندو هیچ امیدی به بهبود شرایط نبود.
از یک سو نیجریه و لیبی با کاهش خشونت‌های داخلی، در حال بازیابی توان تولید خود بودند و از سوی دیگر ایران با برداشته شدن بار تحریم‌های غربی، طی مدت کوتاهی تمامی ناظران را شگفت‌زده و تولید خود را تا حدود زیادی احیا کرد اما این تازه آغاز ماجرای اوپک بود.
عربستان سعودی که بیشترین کسر بودجه را از افت قیمت نفت تجربه می‌کرد، لحنی ملایم‌تر از سال قبل در پیش گرفت و طی تغییرات بعدی، این لحن را به خواهش تبدیل کرد. نخستین‌ گام‌ها برای چاره‌اندیشی با ابتکار ریاض و مذاکره با کشورهای خارج از اوپک آغاز شد اما دیری نپایدد که وزیر نفت سابق سعودی‌ها، علی #‌النعیمی، نشست را ترک و اعلام کرد که با توجه به تجربیات گذشته، معتقد است روس‌ها قابل اعتماد نیستند. این اظهارات و موضع صفت و سخت او در اجلاس اوپک برای حفظ وضعیت بی‌قید آن‌زمان در این سازمان موجب شد که حکم عزلش به زودی صادر و خلید #الفلیح، از نزدیکان نایب‌السلطنه سعودی، به وزارت نفت منصوب شود. وزیر نفت تازه طرح توقف تولید در وضع آن‌روز را کنار گذاشت و به جای آن طرح کاهش تولید را پیشنهاد داد.
در آن‌زمان صادرکنندگان نفت یک ساز ناکوک دیگر نیز داشتند. عبدالله البدری، رئیس سابق اوپک که شش سال بود در این مسند، نقش کارمند النعیمی را برعهده داشت و در اوج بحران قیمت نفت، با تمامی پیشنهادهای کنترلی به تندی برخورد می‌کرد. اوپک این‌بار پیش از آن‌که طرح کنترل تولید با شکست مواجه شود، عذر البدری را خواست و رئیس تازه‌ای برای سازمان تعیین کرد تا پوست‌اندازی‌ها وارد دوران تازه‌ای شود.
نخستین بارقه‌های امید به دست‌یابی به یک توافق، در نشست ناکام دوحه نمایان شده بود، جایی که روسیه و عمان برای همراهی با اوپک شرط یک‌رایی این سازمان را مطرح کرده بودند. از این‌جا به‌بعد مهمترین مانع، اختلافات سیاسی میان ایران و عربستان بود.
دو ماه مانده به پایان سال، تهران و ریاض نیز با وساطت الجزایر تصمیم گرفتند بر سر میز مذاکره بنشینند و به این شکل بود که نخستین همصدایی‌ها از اجلاس الجزایر به‌گوش رسید. آنچه ما بین گردهمایی الجزایر تا میهمانی دوره‌ای وین روی داد، کوه یخی‌ست که تنها قله آن یعنی نتیجه مذاکرات پیداست. تلاش‌های عربستان برای به بازی کشاندن غیر اوپکی‌ها و به‌خصوص روسیه که این روزها توانسته بود به رکورد تولید نفت شوروی برسد، بی‌نتیجه باقی مانده بود و تنها دو روز مانده به اجلاس وین نیز هنوز هیچ غیر اوپکی اثرگذاری با این سازمان اعلام هم‌بستگی نکرده بود. نشست نهایی اوپک در نوامبر 2016 (آذرماه 1395) نقطه عطفی بود در تاریخ یک دهه اخیر این سازمان. کشورهای صادر کننده نفت یکصدا کاهش سقف تولید را به تصویب رساندن و در زیرمجموعه توافق خود نیجریه و لیبی را نیز از این کاهش مستثنی کردند اما این ایران بود که در این نشست شگفتی آفرید چرا که نه‌تنها موفق شد رقیب دیرینه خود یعنی عربستان را ناگزیر به کاهش بیش از نیم‌بشکه از تولید روزانه خود کند، بلکه این اجازه را یافت تا زمانی که به سطح تولید قبل از تحریم خود بازگردد، روزانه 90 هزار بشکه به تولیدش بیافزاید. اعلام خبر توافق اوپک کافی بود که قیمت نفت خام را به 50 دلار در هر بشکه برساند اما این پایان نبود.
روسیه و چند کشور تولید کننده غیر اوپک چند روز پس از این توافق طی تماس‌های پشت پرده‌ای که هنوز هم نامشخص است، همراهی و پشتیبانی خود از این کاهش تولید را اعلام و حذف 600 هزار بشکه دیگر از مازاد نفت موجود در بازار را برعهده گرفتند. به این ترتیب سالی که با «کاسة چه کنم؟» برای صادرکنندگان نفت خام آغاز شده بود، با قیمت دو برابری نفت و چشم‌اندازی رو به رشد به پایان رسید و تقریبا تمامی تحلیلگران عرصه انرژی تأیید کردند که می‌توان سال 2016 را سال بازگشت به قدرت اوپک نامید.
بهزاد احمدی‌نیا

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید

بستن
error: محتوا محافظت شده است!!
بستن